Macarca Kelimeler ve Okunuşları

Kelime

13

Nerede

Her yerde

Zorluk

Kolay

Macarca merhaba ne demek, nasıl denir? Samimi ve en çok duyulan karşılığı Szia (sia). Tek kişiye Szia, bir gruba Sziasztok (siastok) deniyor. Szia aynı zamanda ayrılırken de kullanılıyor, yani hem merhaba hem hoşça kal.

Dükkâna, otele ya da restorana girerken daha kibarı Jó napot kívánok (yoo napot kiivaanok), kısaca Jó napot; kelime kelime "iyi günler dilerim".

Sabah Jó reggelt (yoo reggelt) günaydın, akşam Jó estét (yoo eşteet) iyi akşamlar, yatmadan önce ya da gece ayrılırken Jó éjszakát (yoo eeysakaat) iyi geceler. Macarca nasılsın ne demek? Tanıdığınıza Hogy vagy? (hoc vac), tanımadığınıza Hogy van? (hoc van). Cevap olarak Köszönöm, jól (kösönöm, yool) yeterli. Resmî vedalaşma Viszontlátásra, kısası Viszlát.

Kelime

11

Nerede

Her yerde

Zorluk

Kolay

Macarca teşekkür ederim Köszönöm (kösönöm); çok teşekkürler Köszönöm szépen (kösönöm seepen). Burada sz harfi Türkçedeki s gibi okunuyor, ö de bildiğimiz ö. Kérem (keerem) hem lütfen hem buyurun anlamında; bir şey isterken cümlenin sonuna eklenir, bir şey uzatırken de söylenir. Rica ederim için en yaygını Szívesen (siiveşen).

Evet Igen, hayır Nem. Birinin dikkatini çekerken ya da yol sorarken Elnézést (elneezeeşt), birine çarptığınızda Bocsánat (boçaanat). Anlamadığınızda Nem értem, İngilizce bilip bilmediğini sorarken Beszél angolul? (beseel angolul).

Kelime

16

Nerede

Restoran, kafe

Zorluk

Kolay

Masaya oturunca menüyü Az étlapot, kérem diye isteyin; siparişte Kérek egy … (keerek ec) kalıbının sonuna yemeğin adını eklemeniz yeter: Kérek egy gulyást. Hesap için A számlát, kérem (a saamlaat, keerem). Kartla ödemek istiyorsanız Kártyával fizethetek? diye sorun. Macarca afiyet olsun Jó étvágyat! (yoo eetvaacat).

Gulaşın Macarcası gulyás (guyaaş); menüde marhagulyás yazıyorsa sığır etiyle yapılmış. Budapeşte'de nerede ne yediğimizi ve gulaşı en çok nerede sevdiğimizi Budapeşte'de ne yenir  rehberimizde anlattık.

Kelime

16

Nerede

Metro, tramvay, sokak

Zorluk

Kolay

Budapeşte'de metro, tramvay ve otobüs aynı biletle kullanılıyor; makinede ya da gişede bileti jegy (yec) diye görürsünüz. Tek bilet isterken Egy jegyet kérek. Durak megálló, tren garı pályaudvar: Keleti pályaudvar Doğu Garı, Nyugati pályaudvar Batı Garı. Havalimanı repülőtér.

Havalimanından şehre biz geç saatte indiğimiz için taksiyle geçtik; gündüz en kolay yol 100E ekspres otobüsü, otobüste kartla ödeme alınıyor (videomuzdan, 1:41).

Videoda izle · 1:41 

Yol sorarken Hol van …? (hol van) kalıbı her işi görüyor: Hol van a metró? Cevapta jobbra sağa, balra sola, egyenesen düz. Kapılarda bejárat giriş, kijárat çıkış; dükkânlarda nyitva açık, zárva kapalı yazar.

Kelime

5

Nerede

Otel, mağaza

Zorluk

Kolay

Fiyat sorarken Mennyibe kerül? (menyibe kerül). Otelde resepsiyona Foglalásom van deyip adınızı söylemeniz yeterli. Kahvaltı reggeli; pahalı drága, ucuz olcsó. Macaristan'ın para birimi forint; etiketlerde Ft ya da HUF diye yazıyor.

Hangi bölgede kalmanın kolay olduğunu, bizim kaldığımız yeri ve otelleri Budapeşte'de nerede kalınır  rehberimizde bölge bölge yazdık.

Kelime

13

Nerede

Fiyat, saat, peron

Zorluk

Orta

Macarca sayılar 1'den 10'a: egy (ec), kettő (kettö), három (haarom), négy (neec), öt, hat, hét (heet), nyolc (nyolts), kilenc (kilents), tíz (tiiz). İki sayısının iki biçimi var: tek başına sayarken kettő, bir şeyin önünde két: két kávé, iki kahve.

11'den 19'a tizen ekleniyor: tizenegy 11, tizenkettő 12. 20 húsz, 21 huszonegy, 30 harminc, 40 negyven, 50 ötven. 100 száz, 1000 ezer. Forintla fiyatlar binlerle yazıldığı için ezer kelimesini çok duyacaksınız: ötezer forint 5000 Ft.

Kelime

6

Nerede

Acil durum

Zorluk

Kolay

Acil bir durumda Segítség! (şegiitşeeg) imdat demek. Doktora ihtiyacınız varsa Orvosra van szükségem, eczane gyógyszertár ya da tabelalarda kısaca patika, polis rendőrség, hastane kórház. Kendinizi iyi hissetmiyorsanız Rosszul vagyok. Macaristan'da acil numara Avrupa'nın ortak numarası 112.

Kelime

4

Nerede

Tabela, menü, harita

Zorluk

Orta

Macarca yazıldığı gibi okunuyor ama birkaç harfi Türkçeden farklı. En çok karıştırılanı s ile sz: Macarcada s ş gibi, sz ise s gibi okunuyor. Bu yüzden Budapest aslında "budapeşt" diye söyleniyor.

• cs = ç (csirke: çirke), zs = j (Erzsébet: erjeebet), c = ts (utca: utsa).
• gy yumuşak bir c'ye yakın (Hogy vagy: hoc vac), ny "ny" gibi (nyitva), ly ve j y gibi.
• Kısa a o'ya yakın, dudaklar yuvarlak; üstü çizgili á açık ve uzun bir a.
• Üstü işaretli ünlüler uzun okunuyor: é uzun e, í, ó, ú uzun; ő uzun ö, ű uzun ü.
• Vurgu her zaman kelimenin ilk hecesinde.

Bu kuralları bildiğinizde haritadaki adları da doğru okursunuz. Budapeşte'de en çok duyacağınız birkaç yer adı:

Kelime

10

Nerede

Günlük dil

Zorluk

Kolay

Macarca Türkçeyle akraba bir dil değil, ama yüzyıllar boyunca Türk dilleriyle temas ettiği için iki dilde aynı ya da çok benzer kelimeler var. Elmaya alma, kapıya kapu, baltaya balta, sakala szakáll, öküze ökör, keçiye kecske, koça kos deniyor.

Giyimde csizma (çizme) ve papucs (papuç), mutfakta kávé (kahve), cep için zseb de Türkçe kökenli kelimeler arasında sayılıyor.

Budapeşte'de bu yakınlığı sokak tabelalarında da gördük. Gül Baba Türbesi'ne çıkarken bir tabelada Mecset yazıyordu, yani mescit; biraz ileride Török utca, Türk sokağı. Türbeyi ve hikâyesini Budapeşte gezilecek yerler  rehberimizde anlattık.

Videoda izle · 21:43