Sade Poğaça Tarifi: Kıyır Kıyır Ev Yapımı

Ilık süte instant maya ve toz şekeri ekleyip 5-10 dakika bekletin, köpürmesini görün. Üzerine sıvı yağ, eritilip ılıtılmış tereyağı, yumurta ve tuzu ekleyin, sonra unu azar azar ilave ederek ele yapışmayan yumuşak bir hamur yoğurun. Üzerini örtüp iki katına çıkana kadar mayalandırın, bezelere ayırıp tepsiye dizin, 15 dakika daha dinlendirin. Üzerine yumurta sarısı sürüp susam veya çörek otu serpin ve önceden ısıtılmış 180 derece fırında 25 dakika, üzeri altın sarısı olana kadar pişirin.

En sık neden fazla un katmak veya yetersiz mayalanmadır. Hamuru ele yapışmayan ama yumuşak bırakın ve hacmi iki katına çıkana kadar mayalandırın. Fırında fazla tutmak da kurutur; üzeri altın sarısı olur olmaz çıkarın.

Süt fazla sıcaksa maya ölür, fazla soğuksa uyanmaz. Süt el yakmayacak ılıklıkta, yaklaşık 35-40 derece olmalı ve maya taze olmalıdır. Tuzu doğrudan mayanın üzerine dökmeyin; tuz mayayla temas ettiğinde aktivitesini baskılar, önce una karıştırın.

Oda sıcaklığında birinci mayalanma genelde 45-60 dakika sürer, hamurun hacmi iki katına çıkmalıdır. Şekil verdikten sonra tepside 15-20 dakikalık ikinci bir dinlenme, poğaçanın fırında puf gibi kabarmasını sağlar. Mutfak soğuksa süre uzar; hamuru hafif ılık fırının içine koyup kapağını kapatmak işi hızlandırır.

Acele ettiğinizde maya yerine 1 paket kabartma tozu kullanabilirsiniz; mayalanmayı beklemeden şekil verip hemen fırınlarsınız. Sonuç yumuşak ama daha kek dokulu olur, mayalı poğaçadaki o lif lif açılan yapı oluşmaz. Kabartma tozlu hamura biraz yoğurt eklemek dokuyu belirgin biçimde iyileştirir.

Olur. Sütün yerine aynı miktarda ılık su, ayran ya da yoğurt+su karışımı kullanabilirsiniz. Su ile yapılan poğaça biraz daha az yumuşak ve daha az kızarır; yumuşaklığı korumak için sıvı yağın bir kaşığını artırın. Süt alerjisi için tereyağını da margarin ya da sıvı yağla değiştirmeniz gerekir.

Yoğurtlu versiyonda sütün yarısı yerine 1 su bardağı yoğurt konur. Yoğurdun asitliği gluteni gevşetir, poğaça daha yumuşak ve daha uzun süre taze kalır. Yoğurt kullanırsanız unu 1/2 su bardağı kadar artırmanız gerekebilir, çünkü yoğurt hamura fazla nem katar.

Hamur fazla sulu kalmış ya da ikinci dinlenmede aşırı mayalanmıştır. Aşırı mayalanan hamurun gluten ağı gevşer ve fırında ayakta duramaz. İkinci dinlenmeyi 20 dakikayla sınırlayın ve tepsiye dizerken poğaçalar arasında 3-4 parmak boşluk bırakın.

Fırın yeterince ısınmamış ya da poğaçalar fazla iri yapılmıştır. Fırını mutlaka önceden 180 dereceye ısıtın ve alt-üst ayarda pişirin. Üstü çabuk kızarıyor ama içi çiğ kalıyorsa ısıyı 170 dereceye düşürüp süreyi 5 dakika uzatın; iri poğaçalarda alt rafa almak da işe yarar.

Yumurta sarısına birkaç damla su ya da süt ekleyip iyice çırpın, ince bir fırçayla sürün. Yalnız yumurta akı sürerseniz mat ve sert bir kabuk olur. Sarıyı fırına vermeden hemen önce sürün; erken sürülen sarı dinlenme sırasında kurur ve çatlar.

Sade haliyle de lezzetlidir, ancak isterseniz beyaz peynir ve maydanoz, zeytin ezmesi, patates püresi veya kavrulmuş kıyma harcı koyarak çeşitlendirebilirsiniz. Harç ıslak olmamalı; nemli harç hamurun içini çiğ bırakır. Beze başına 1 tatlı kaşığından fazla harç koymayın, kenarları kapanmaz.

En kolayı bezeyi yuvarlayıp hafifçe bastırmaktır. Yarım ay için bezeyi oval açıp harcı koyun ve ikiye katlayıp kenarını bastırın. Gül şekli için ince açılan hamuru rulo yapıp kendi etrafında sarın. Üçgen için daireyi dört dilime bölüp geniş kenardan dar uca doğru sarın.

Soğuduktan sonra hava almayan kapta saklayın; tüketmeden önce birkaç dakika fırında ısıtırsanız tazeliğine kavuşur. Oda sıcaklığında 2 gün, buzdolabında 4-5 gün durur ama buzdolabı hamuru bayatlatır, mümkünse dışarıda tutun.

Dondurulur. Pişmiş poğaçaları tamamen soğuttuktan sonra tek sıra dondurup ardından torbaya alın, 2 ay saklayın. Isıtmak için çözdürmeden 170 derece fırında 10-12 dakika tutun. Çiğ bezeleri de şekil verdikten sonra dondurabilirsiniz; pişirmeden önce oda sıcaklığında 1-2 saat mayalandırmanız gerekir.