Acur

Acur Nasıl Yenir ve Mutfakta Nasıl Kullanılır?

Anadolu ve Orta Doğu gastronomisinin bu gevrek ve çok yönlü malzemesi, mutfakta oldukça esnektir. Görünümü salatalığı andırsa da aslında kavungiller familyasındandır ve salatalığa göre çok daha kıtır, tok bir yapıya sahiptir.

Acurun Faydaları Nelerdir?

Acurun faydaları tek bir cümlede şudur: 100 gramında yalnızca 15 kalori, yaklaşık yüzde 90 su, yaklaşık 150 miligram potasyum ve doyurucu bir lif bulunduğu için sıvı alımına, sindirime ve kilo kontrolüne katkı sağlayan, kan şekerini hızla yükseltmeyen bir yaz sebzesidir. Acur faydaları bakımından salatalıkla aynı aileden gelen bir profile sahiptir; farkı, daha az su ve daha çok lif taşıdığı için mideyi daha uzun süre tok tutmasıdır. Aşağıdaki maddeler bu besin profilinin günlük beslenmedeki karşılığıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Acurun faydaları nelerdir?

Acurun faydaları düşük kalorisinden, yüksek su ve lif oranından gelir: 100 gramında 15 kalori, yaklaşık yüzde 90 su, 3 gram karbonhidrat ve yaklaşık 150 miligram potasyum vardır. Bu profil sindirimi destekler, sıcak havada sıvı alımına katkı sağlar, midede yer kaplayarak tok tutar ve kan şekerini hızla yükseltmez. Kabuğuyla yendiğinde lif ve K vitamini katkısı artar. Acur bir gıdadır, ilaç değildir; hiçbir hastalığı tedavi etmez.

Acurun faydaları ve zararları nelerdir?

Faydaları düşük kalori, yüksek su, lif ve potasyum içeriğinden doğar; zararı ise sağlıklı bir kişide normal porsiyonlarda yoktur. İki noktaya dikkat etmek yeterlidir: lifi yüksek olduğu için tek seferde çok fazla yenildiğinde gaz ve şişkinlik yapabilir, turşu hâlinde tüketildiğinde ise salamuradaki tuz yükü belirgin biçimde artar. Tuz kısıtlaması, tansiyon ya da ödem takibi olanlar turşu porsiyonunu küçük tutmalıdır.

Acur turşusunun faydaları nelerdir?

Acur turşusu, taze acurun düşük kalorili yapısını korur ve mayalanma sürecinde laktik asit bakterileri üretir; doğal mayalanmış (sirkesiz, yalnızca tuzla kurulmuş) turşularda bu bakteriler bağırsak florasına katkı sağlayan probiyotik özellik taşır. Ancak turşunun tuz içeriği taze acurunkinin kat kat üstündedir, bu yüzden faydası porsiyonla sınırlıdır. Kaynatılarak pastörize edilen ya da yalnızca sirkeyle kurulan turşularda canlı bakteri kalmaz; probiyotik katkı isteyen doğal mayalanmayı tercih etmelidir.

Acur nedir?

Anadolu, Orta Doğu ve Akdeniz mutfaklarında sıkça tüketilen, görünümü salatalığa benzeyen ama kavun ailesinden gelen çıtır bir yaz sebzesidir. Salatalıktan daha az su içerdiği için kıtırlığını çok daha uzun süre korur.

Acur ne demek, acurun diğer adı nedir?

Acur, kavungiller familyasından Cucumis melo türünün uzun meyveli çeşidine verilen Türkçe addır. Yörelere göre hıta, kıllı acur ya da tüylü acur denir; uzayıp kıvrılan uzun türü yılan kavunu adıyla bilinir. İngilizcede Armenian cucumber veya snake melon olarak geçer. Kelime, Anadolu ağızlarında doğrudan bu sebzeyi anlatır ve "eşek acuru" adıyla anılan yabani bitkiyle karıştırılmamalıdır.

Acur kaç kalori, besin değerleri nedir?

100 gram taze acur yaklaşık 15 kalori taşır; bunun 3 gramı karbonhidrat, 0,5 gramı protein ve 0,1 gramı yağdır. Kalorinin bu kadar düşük kalmasının sebebi ağırlığının yaklaşık yüzde 90'ının su olmasıdır. Bir tabak söğüş acur, günlük kalori hesabında neredeyse hiç yer kaplamaz.

Acur zayıflatır mı?

Tek başına kilo verdiren bir besin yoktur; acurun katkısı hacminden gelir. 15 kalorilik yapısı ve lif oranıyla mideyi doldurup tokluk hissi verir. Öğün aralarında bisküvi ya da kuruyemiş yerine söğüş acur yemek, benzer bir doygunluğu çok daha az kaloriyle sağlar.

Acurun zararları var mı, kimler dikkat etmeli?

Sağlıklı bir kişide normal porsiyonlarda sorun çıkarmaz. Lif oranı yüksek olduğu için tek seferde çok fazla yenildiğinde gaz ve şişkinlik yapabilir; hassas bağırsağı olanların porsiyonu küçük tutması yerinde olur. Turşu hâlinde tüketirken asıl dikkat edilmesi gereken acurun kendisi değil salamuradaki tuzdur; tuz kısıtlaması olanlar bunu hesaba katmalıdır.

Acur ile eşek acuru aynı şey mi?

Hayır, tamamen farklı iki bitkidir ve karıştırılmamalıdır. Sofralık acur, kavungiller ailesinden yenilebilir bir yaz sebzesidir. Halk arasında eşek acuru, eşek hıyarı ya da cırtatan denilen bitki ise yol kenarlarında kendiliğinden yetişen, olgunlaşınca içindeki sıvıyı basınçla fışkırtan yabani bir türdür ve yenmez. Pazardan ya da manavdan aldığınız acurda böyle bir risk yoktur; kırda kendiliğinden bitmiş, küçük ve tüylü meyveleri toplamayın.

Acur ile salatalık arasındaki fark nedir?

Acur kavungiller familyasındandır ve salatalığa göre belirgin şekilde daha kıtır, tok bir dokuya sahiptir. Daha az su içermesi sayesinde turşuda ve salatada yumuşamadan kalır.

Acur çeşitleri nelerdir?

En yaygını, kabuğu incecik tüylerle kaplı olan tüylü acurdur; pazarlarda "kıllı acur" adıyla da geçer. Açık yeşil ve neredeyse beyaza çalan kabuklu türler daha ince ve uzun olur, bunlara bazı yörelerde beyaz acur denir. Uzayıp kıvrılan, kesitte kavun gibi kokan tür ise yılan kavunu adıyla bilinir. Üçü de aynı yöntemle tüketilir; turşuda tercih edilen genellikle daha kısa ve etli olanlardır.

Acurun tadı nasıldır?

Ferah, hafif tatlı, gevrek ve kıtırdır. Söğüş olarak veya salatada tüketildiğinde serinletici bir etki bırakır.

Acur mutfakta nasıl kullanılır?

En bilinen kullanımı kütür kütür acur turşusudur. Kahvaltıda söğüş, nane ve sarımsaklı cacıkta, sumaklı yaz salatalarında değerlendirilir; Gaziantep ve Urfa yöresinde içi oyularak zeytinyağlı veya etli dolması yapılır. Taze kullanırken kabuğunu soymaya gerek yoktur, en aromalı kısmı o ince kabuktur.

Acur dolması nasıl yapılır?

Orta boy acurların sapını kesip özel bir oyacak ya da çay kaşığının sapıyla içini boşaltın; kabuk çok inceldiğinde pişerken yırtılır, bu yüzden yaklaşık bir kalem kalınlığında et bırakın. Oyduğunuz içi atmayın, harca karıştırın. Pirinçli zeytinyağlı ya da kıymalı harçla acurları üçte iki oranında doldurun; pirinç şişeceği için ağzına kadar doldurmak dolmayı çatlatır. Tencereye dizip üzerini geçecek kadar sıcak su ekleyin ve kısık ateşte yaklaşık 30-35 dakika, kabuk çatalla kolayca delinene kadar pişirin.

Acur turşusu neden yumuşar, nasıl çıtır kalır?

Kavanozun dibine birkaç adet çiğ nohut, en üste de bir parça asma yaprağı koymak gerekir. Asma yaprağındaki doğal tanenler acurun kıtırlığını aylarca korur.

1 kilo acur için ne kadar tuz ve sirke gerekir?

1 kilo acur ağzına kadar doldurulduğunda yaklaşık 1 litre salamura alır. Ev turşuculuğunda yerleşmiş oran, 1 litre suya 1 su bardağı sirke ve 1 yemek kaşığı kaya tuzudur; sirkesiz, yalnızca tuzla mayalanan turşuda tuz miktarı 1,5 yemek kaşığına çıkarılır. Tuzu iyot içermeyen kaya tuzundan seçin, iyotlu tuz salamurayı bulandırır. Kavanozu kurma ve mayalanma adımlarının tamamını mor lahana turşusu tarifinde bulabilirsiniz.

Acur nasıl saklanır?

Taze acur yıkanmadan, nemini alacak bir kağıt havluya sarılıp buzdolabının sebzeliğinde 1 haftaya kadar durur; suyla temas edince çabuk yumuşar. Turşu olarak kurulduğunda serin, loş ve güneş görmeyen bir kilerde aylarca çıtırlığını korur.

Acur ne zaman ekilir, nasıl yetiştirilir?

Acur sıcak sever ve dona dayanmaz; bu yüzden son don riski geçtikten sonra, toprak ısındığında ekilir. Türkiye'nin çoğu bölgesinde bu nisan sonu ile mayıs arasına denk gelir, serada ya da saksıda fide olarak başlatılıp mayısta toprağa alınabilir. Güneşi doğrudan gören, süzek ve organik maddece zengin toprakta iyi verir. Gövdesi yayılıcı olduğu için ya geniş bir alan bırakın ya da ip veya tel bir destekle yukarı yönlendirin; yerde kalan meyveler alt yüzünden sararır.

Acur kaç günde bir sulanır?

Yaz ortasında toprağın üst 3-4 santimi kuruduğunda, genellikle 2-3 günde bir sulamak yeterlidir; aşırı sıcaklarda ve saksıda yetiştiriyorsanız bu her güne inebilir. Sulamayı sabah erken ya da akşamüstü yapın ve suyu yapraklara değil dibe verin; ıslak yaprak külleme hastalığını davet eder. Düzensiz sulama meyvenin acılaşmasına ve çatlamasına yol açar, bu yüzden aralığı sabit tutmak miktardan daha önemlidir.

Hamilelikte acur yenir mi?

Taze acur, iyice yıkandığı sürece normal porsiyonlarda yenen sıradan bir yaz sebzesidir; suyu ve lifi yüksek, kalorisi düşüktür. Dikkat edilmesi gereken nokta acurun kendisi değil, hâlidir: turşu olarak tüketildiğinde salamuradaki tuz yükü belirgin biçimde artar, bu yüzden ödem ya da tansiyon takibi yapılan gebeliklerde turşu porsiyonunu küçük tutmak gerekir. Gebelikte beslenme düzeninizle ilgili kesin karar için doktorunuza danışın.

Acurun cilde faydası var mı?

Acurun cilde katkısı dolaylıdır ve büyük ölçüde su içeriğinden gelir; ağırlığının yaklaşık yüzde 90'ı su olduğu için sıcak günlerde günlük sıvı alımına katkı sağlar, bu da cildin nem dengesini destekler. İçerdiği C vitamini de vücudun kolajen üretiminde kullandığı besinlerden biridir. Ancak acuru yemenin ya da dilimlerini yüze koymanın bir cilt sorununu tedavi ettiğine dair bir kanıt yoktur; bunu dengeli beslenmenin bir parçası olarak görmek doğru olur.