İçeriğe atla
Siyez bulguru pilavı; siyez bulgurunun domates ve biberle kavrulup pişirildiği tane tane Anadolu pilavı
Ana Yemek TarifleriTürk

Siyez Bulguru Pilavı Tarifi: Tane Tane Anadolu Klasiği

5,0/5(42 oy)
Siz de puan verin

Son güncelleme:

Siyez bulguru pilavı, 1 su bardağı siyez bulgurunun 2 su bardağı sıcak suyla, tereyağı ve sıvı yağda kavrulmuş domates-biber harcında pişirildiği 4 kişilik bir Anadolu pilavıdır; hazırlıkla birlikte toplam 50 dakika sürer, porsiyonu yaklaşık 265 kcal. Siyez klasik pilavlık bulgurdan daha sert olduğu için oran da farklıdır: klasik bulgur 1:1,5 ile yetinirken siyez 1:2 su ister ve 5-7 dakika daha uzun pişer; bu iki sayı tutmazsa pilav ya içten çiğ kalır ya hamur olur.

Siyez, Anadolu'nun atalık buğdaylarından biridir ve tam taneden öğütüldüğü için lif ve mineral bakımından modern pilavlık bulgurdan zengindir. Sonucu belirleyen üç adım var: bulguru salça ve domatesle 3-4 dakika kavurmak, suyu sıcak eklemek ve ocaktan aldıktan sonra kapağı açmadan 10 dakika demlendirmek.

Porsiyon
4
Hazırlık
10 dakika
Pişirme
40 dakika
Toplam
50 dakika
Zorluk
Kolay
Kalori
265 kcal
Mutfak
Türk
Mevsim
Her Mevsim
Pişirme Yöntemi
Ocak
VejetaryenGluten içerirSüt içerir

Malzemeler

14 malzeme
Porsiyon4
PİLAV İÇİN
SIVI İÇİN
SERVİS İÇİN(İSTEĞE GÖRE)

Gereken ekipman

Doğrama tahtasıKeskin bıçak (soğan, biber, domates için)Geniş ve sığ pilav tenceresi (kalın tabanlı)Tahta kaşıkServis tabağıÖlçü kabı

Nasıl yapılır

11 adım
1

Geniş ve sığ tabanlı bir pilav tenceresini orta ateşe alın, içine 2 yemek kaşığı tereyağını ve 2 yemek kaşığı sıvı yağı birlikte ekleyin ve tereyağı tamamen eriyeceği şekilde 1-2 dakika ısıtın. Sıvı yağ tereyağını yanmaktan korur, koku tereyağından gelir.

2

Yağlar köpürmeye başladığında ince ince doğranmış 1 adet kuru soğanı tencereye ekleyin ve tahta kaşıkla 4-5 dakika boyunca pembeleşmeye, kenarları altın sarısı renge dönmeye başlayana kadar kavurun. Siyezin tadını kavrulmuş soğan taşır, bu adımı kısa kesmeyin.

3

Pembeleşen soğanın üzerine ezilmiş 1 diş sarımsağı ve ince doğranmış 2 adet yeşil biberi ekleyin, 2-3 dakika daha karıştırarak kavurmaya devam edin. Sarımsak hafifçe pembeleşmeli ama yanmamalı; yanan sarımsak acımtırak tat verir. Yeşil biber ise yumuşamaya başlamalı ama dokusunu tamamen kaybetmemeli, hafif tutar bir kıvamda kalmalı.

4

Tencereye 1 su bardağı siyez bulgurunu ekleyin, üzerine 1 yemek kaşığı domates salçasını ve kabuğu soyulup ince doğranmış 2 adet domatesi ilave edin. Tüm malzemeleri tahta kaşıkla 3-4 dakika boyunca sürekli karıştırarak kavurun; bu kavurma adımı bu tarifin asıl sırrıdır. Siyez bulguru klasik pilavlık bulgurdan daha sert ve daha yoğun yapıda olduğundan kavurma süresini uzun tutmak şart, bu süre tane yüzeyini mühürleyerek pişme sırasında dağılmamasını garantiler.

5

Salçayı sıcak yağda kavurmak içindeki çiğ tat ve metalik aromayı uçurarak yerine yoğun, tatlımsı bir kırmızı biber lezzeti bırakır ve pilavın rengini canlı nar kırmızısına çevirir. Domateslerin suyu salınmaya başlayıp tencerede koyu kıvamlı bir sos oluşturduğunda kavurma adımı tamamlanmıştır.

6

Üzerine 1 çay kaşığı kuru naneyi ve 1,5 çay kaşığı tuzu ekleyip 30 saniye daha karıştırın. Kuru nane bu tarifin imza aromasıdır; sıcak yağda kuru nane bir anda klasik aromasını açığa salar, ama uzun pişirme aromasını uçurur, bu yüzden hemen sıvı eklenmeden 30 saniye bekletmek altın orandır.

7

Tencereye 2 su bardağı SICAK suyu (veya tavuk suyu/et suyu) yavaşça dökün ve karıştırın. Suyun sıcak olması bu tarifte kritiktir; soğuk su tencereyi termal şoka uğratır, sıcak su ise pişirme süresini kısaltır ve eşit pişme sağlar. Toplam sıvı oranı: 1 bardak siyez bulguru + 2 bardak sıvı = 1:2 oranı, bu siyez bulguru için altın orandır ve klasik pilavlık bulgurun 1:1,5 oranından farklıdır çünkü siyez daha fazla su emer.

8

Kaynayınca ateşi kısın ve kapağı kapatın. Siyez suyunu 15-18 dakikada çeker. Bu sürede kapağı açmayın, buhar kaçarsa tane diri kalır. Siyez bulguru klasik bulgura göre 5-7 dakika daha uzun pişirme süresi ister, sabırlı olun.

9

dakikada kapağa bir kez bakın: siyez şişmiş, yüzeyde delikler açılmış olmalı. Dipte su kaldıysa 2-3 dakika daha kapalı pişirin. Siyez tanesi dişte hafif direnç bırakır, bu normal.

10

Pilav suyunu tamamen çektiğinde ocağın altını kapatın, tahta kaşıkla bir kez nazikçe karıştırın (bulguru altüst edin/havalandırın) ve tencerenin kapağını tekrar kapatın. Pilavı bu şekilde 10 dakika boyunca dinlendirin; bu son demlenme adımı tane tane görünüm için kritiktir, aşağıdaki koyu kıvam ile yukarıdaki hafif kıvam birbirine karışarak homojen, parlak, mis kokulu bir pilav haline gelir.

11

10 dakika dolunca kapağı kaldırın, siyezi tahta kaşıkla kenardan ortaya doğru kabartın. Siyez pilavını tabağa alın, maydanoz ya da pul biber serpip sıcak verin.

Nasıl servis edilir

Siyez Bulguru Pilavı sıcak servis edildiğinde en iyi lezzetini verir; oda sıcaklığında dokusu sertleşmeye başlar ve aroma profili düşer. Siyezi tabakta tepe yapıp yanına cacık, acılı ezme ve turşu koyun. Et yemekleri (köfte, ızgara tavuk, kebap, biftek) yanında yan yemek olarak da güzel uyum sağlar; siyez bulgurunun protein-lif zengin yapısı et yemeklerinin tamamlayıcısıdır. Davette siyezin üstüne nar tanesi, kavrulmuş çam fıstığı ve badem iyi gidiyor. Hafta sonu aile yemeklerinde, ramazan iftar sofralarında, davet menülerinde, sağlıklı beslenme öğünlerinde ve sporcuların post-workout protein-karbonhidrat öğününde sofranın yıldızı oluverir; özellikle modern beyaz pilav alternatifi arayan diyabetli, sporcu ve sağlıklı beslenenler için ideal seçimdir.

Püf noktaları

1

Siyez bulgurunu klasik pilavlık bulgurla karıştırmayın; siyez daha sert ve daha fazla su emer.

2

Sıvı oranı KESİNLİKLE 1:2 olmalı (1 bardak bulgur, 2 bardak sıvı); klasik bulgur oranı (1:1,5) burada işe yaramaz.

3

Sarımsağı yakmayın, hafifçe pembeleştirin; yanan sarımsak acımtırak tat verir.

4

Bulguru salça-domates üçlüsüyle 3-4 dakika kavurmadan asla atlamayın; siyezde kavurma daha uzun olmalı.

5

Kuru naneyi sıcak yağda kavurun, klasik Anadolu aromasını bu adım verir.

6

Domates kabuğu siyezin arasında kıvrılıp kalır, soyun.

7

Su MUTLAKA SICAK olmalı, soğuk su tencereyi şoklar.

8

Pişme süresi 15-18 dakika; siyez klasik bulgurdan 5-7 dakika daha uzun pişer.

9

Pişme sonrası 10 dakika MUTLAKA dinlendirin; demlenme atlandığında tane tane olmaz.

10

Tat profilini zenginleştirmek için tavuk suyu veya et suyu kullanın; sade su pilavı düz bırakır.

11

Çeşitlendirmek için kavurma sırasında 1 yemek kaşığı domates salçasının yanına 1 çay kaşığı biber salçası, kimyon, pul biber veya isot biberi ekleyebilirsiniz.

12

Daha doyurucu olması için pişme sırasında 1/2 su bardağı haşlanmış nohut, kıyma veya rendelenmiş havuç da eklenebilir.

13

Diyet versiyonu için yağ miktarını yarıya indirebilirsiniz, doku biraz daha sade olur.

14

Glütensiz versiyon mümkün değil çünkü siyez bulguru gluten içerir; çölyak hastaları için kinoa veya pirinç şehriye alternatifi kullanın.

Yanında ne iyi gider

Aynı sofrada iyi giden tarifler

Besin değerleri

Porsiyon başına, yaklaşık
Kalori (1 porsiyon)~265 kcal
Karbonhidrat~42 g
Protein~9,5 g
Yağ~8 g
Lif~7,2 g
Demir~2,4 mg
Sodyum~380 mg

Saklama ve ısıtma

Buzdolabı
4-5 gün (hava almayan kapta)
Dondurma
2 ay (siyez yapısı dondurmada bile bütünlüğünü korur)
Oda Sıcaklığı
2-3 saat
Servis Sıcaklığı
Sıcak veya ılık
Yeniden Isıtma
Yapışmaz tavada kısık ateşte 1-2 yemek kaşığı su ekleyerek 3-4 dakika veya buharda 5 dakika (mikrodalga yumuşatır ama tane tane dokusunu bozar)
Bozulma Belirtisi
Ekşi koku, sertleşme, küflenme
Saklama Yöntemi
Hava almayan kapta veya cam kavanozda
Dondurmadan Çözme
Buzdolabında bir gece bekletin, ısıtırken 2 yemek kaşığı sıcak su ekleyin
Önemli Not
Siyez bulguru bekledikçe sertleşmeye eğilimlidir; ısıtırken sıcak su veya et suyu ekleyerek istediğiniz akışkanlığa getirin

Siyez Bulguru Pilavı yaparken en sık yapılan hata nedir?

En sık yapılan hatalar: 1) Klasik bulgur sıvı oranı (1:1,5) kullanmak (siyez 1:2 ister), 2) Kavurma adımını kısa kesmek (3-4 dakika şart), 3) Pişme süresini klasik bulgur süresine ayarlamak (siyez 5-7 dakika daha uzun), 4) Soğuk su eklemek (tencereyi şoklar), 5) Demlenme sırasında kapağı açmak (tane tane olmaz).

Siyez bulguru pilavı nasıl yapılır (kısaca)?

2 yemek kaşığı tereyağı ile 2 yemek kaşığı sıvı yağı birlikte ısıtın, 1 kuru soğanı 4-5 dakika pembeleştirin, 1 diş sarımsak ve 2 yeşil biberi ekleyip 2-3 dakika kavurun. 1 su bardağı siyez bulgurunu, 1 yemek kaşığı salçayı ve kabuğu soyulmuş 2 domatesi ilave edip 3-4 dakika kavurun, kuru nane ve tuzu atın. 2 su bardağı sıcak suyu dökün; kaynayınca ocağı kısıp kapalı kapakla 15-18 dakika pişirin, ardından ocaktan alıp 10 dakika demlendirin.

Siyez bulguru pilavı kaç dakikada hazır olur?

50 dakikada hazır: doğramaya 10, ocağa 40 dakika gidiyor. Ocak başının yaklaşık 12 dakikası kavurma, 15-18 dakikası kısık ateşte pişme, 10 dakikası da kapalı kapakla demlenmedir. Demlenmeyi süreden düşmeyin, tane tane sonucu asıl o adım sağlar.

Su oranı ne olmalı?

1 su bardağı siyez bulguruna 2 su bardağı sıcak su. Klasik pilavlık bulgurun 1:1,5 oranı siyezde işe yaramaz; siyez tanesi daha sert olduğu için daha fazla su emer. Ölçüyü artırırken bu oranı bozmayın.

Pilav neden hamur oldu?

Ya su fazla verilmiştir ya da pişerken karıştırılmıştır. Oranı 1:2'de tutun ve kapağı pişme boyunca hiç açmayın; her karıştırma tanenin dışındaki nişastayı sıyırır, pilav yapışkanlaşır. Hamur olduysa kapağı açıp en kısık ateşte 2-3 dakika buharını uçurun, sonra kapağı kapatıp 10 dakika dinlendirin.

Pilav neden içten çiğ ve sert kaldı?

Su az verilmiş, soğuk su kullanılmış ya da süre klasik bulgura göre ayarlanmıştır; siyez 15-18 dakika ister. Süre bitiminde tane hâlâ diriyse yarım su bardağı sıcak su ekleyin, kapağı kapatıp en kısık ateşte 5 dakika daha pişirin ve ardından demlendirin.

Pilavın dibi tuttu, ne yapmalı?

Ateş yüksek kalmıştır ya da tencere ince tabanlıdır. Kaynama başlar başlamaz ocağı en kısığa alın; kalın ve sığ tabanlı bir pilav tenceresi kullanın. Dibi tutmuşsa karıştırmadan üst kısmı başka bir kaba aktarın, karıştırırsanız yanık tadı bütün pilava dağılır.

Siyez bulguru yıkanır ya da ıslatılır mı?

Bu tarifte yıkanmaz ve ıslatılmaz. Bulgur zaten haşlanıp kurutularak üretilir; ıslatmak taneyi önceden şişirir ve kavurma adımında yüzeyin mühürlenmesini engeller, sonuç yapışkan olur. Tozluysa ince telli süzgeçte bir kez çalkalayıp iyice süzün; ıslak bulguru doğrudan kızgın yağa atmayın.

Köftelik bulgur kullanabilir miyim?

Kullanmayın. Köftelik bulgur ince çekildiği için sıcak suyu anında emer ve pilav değil hamur olur. Bu tarif iri çekilmiş pilavlık siyez bulguru içindir.

Siyez bulguru ile klasik bulgur arasında ne fark var?

Siyez, Anadolu'nun atalık buğdaylarından üretilir; klasik bulgur modern ekmeklik ve makarnalık buğdaydan yapılır. Siyez tanesi daha sert ve daha yoğun olduğu için daha fazla su emer, daha uzun pişer ve pişince daha tok, hafif fındıksı bir tat verir. Tam taneden öğütüldüğü için lif ve mineral içeriği de daha yüksektir.

Siyez bulguru pilavı diyabet için uygun mu?

Siyez tam tahıl olduğu ve lif oranı yüksek olduğu için beyaz pilava göre daha yavaş sindirilen bir seçenektir; yine de karbonhidrattır ve kan şekerini yükseltir. Porsiyon miktarını ve öğün planınızı hekiminiz ya da diyetisyeninizle birlikte belirleyin.

Glutensiz versiyonu var mı?

Yok. Siyez bir buğday türüdür ve gluten içerir. Çölyak hastaları aynı tekniği kinoa veya pirinçle uygulayabilir; kinoada su oranını 1:2'den 1:1,5'e düşürün.

Siyez Bulguru Pilavı kaç kişilik?

1 su bardağı siyez bulguru ve 2 su bardağı sıcak suyla pişen bu ölçü ana yemek olarak 4 kişiye yeter; porsiyonu yaklaşık 265 kcal. Artırırken 1:2 bulgur-sıvı oranını bozmayın; sıvıyı fazla verirseniz taneler şişip birbirine yapışır, az verirseniz siyez içten çiğ kalır.

Siyez Bulguru Pilavı buzdolabında kaç gün dayanır?

Kapalı kapta buzdolabında 4-5 gün durur. Isıtırken yapışmaz tavaya 1-2 yemek kaşığı su ekleyin, kısık ateşte 3-4 dakika yeter. Mikrodalga siyezin tanesini yumuşatıyor.

Siyez Bulguru Pilavı dondurulabilir mi?

Donar. Siyez tanesi klasik bulgurdan daha sıkı yapıda olduğu için dondurup çözdüğünüzde dağılmaz. Buzdolabında bir gece bekleterek çözün, ısıtırken 1-2 yemek kaşığı sıcak su veya tavuk suyu ekleyin.

Siyez bulguru nereden alınır?

Siyez bulguru özellikle Kastamonu, Sinop, Çankırı, Kütahya gibi Karadeniz ve İç Anadolu illerinde yetiştirilir ve organik gıda mağazaları, yöresel ürün dükkanları, online sağlıklı yaşam siteleri ve büyük marketlerin sağlıklı beslenme reyonlarında bulunabilir. Atalık tohum üreticilerinden doğrudan alım da mümkündür.

Siyez Bulguru Pilavı malzemeleri değiştirilebilir mi?

Temel teknik (siyez bulguru + kavurma + 1:2 sıvı oranı + demlenme) korunduğu sürece çeşitlendirilebilir. İçine bezelye, havuç, mantar, fıstık, kuş üzümü, kıyma veya nohut eklenebilir. Salçanın yerine domates püresi, domatesin yerine közlenmiş biber de olur. Vegan versiyon için tereyağı yerine zeytinyağı yeterlidir.

Bu tarifin hikâyesi

Nereden geliyor

Siyez (Triticum monococcum), insanlık tarihinin en eski tarımsal ürünlerinden biri ve Anadolu'nun 10,000 yıllık atalık buğdayıdır. Arkeolojik kanıtlar Çatalhöyük (MÖ 7,500), Diyarbakır Karacadağ (MÖ 8,000-7,000) ve Hacılar (MÖ 6,000) gibi Anadolu'nun erken neolitik yerleşim alanlarında siyez kalıntılarına rastlandığını gösterir; bu da siyezin insanlığın tarımla evcilleştirdiği ilk buğday türlerinden biri olduğunu kanıtlar. "Siyez" kelimesi yöresel Anadolu Türkçesinde "tek başakçık" anlamına gelir ve bu buğdayın her başağında tek tane bulunmasını tarif eder; bu yapısı modern hibrit buğdaylardan ayıran karakteristik özelliğidir. Anadolu'nun zorlu coğrafi koşullarına 10 binyıllar boyunca adapte olan siyez, modern beyaz buğdaylara göre daha küçük tane verir ama protein, lif ve mineral içeriği çok daha yüksektir. 20. Yüzyılda yeşil devrim akımıyla birlikte yüksek verimli hibrit buğdaylar yaygınlaşınca siyez üretimi büyük ölçüde azalmış, sadece Kastamonu, Sinop, Çankırı, Kütahya gibi Karadeniz ve İç Anadolu illerinde küçük çaplı atalık tohum çiftçileri tarafından sürdürülmüştür. 21. Yüzyılın başlarında sağlıklı beslenme, atalık tohum koruma ve sürdürülebilir tarım akımlarının yaygınlaşmasıyla siyez yeniden keşfedilmiştir; Türk gastronomi turizmi rotalarında ata tohumu ürünleri olarak özel yer almakta, gurme restoranlarda menü maddesi olarak servis edilmekte ve sağlıklı beslenme markalarının ana ürünü haline gelmektedir. Modern bilimsel araştırmalar siyezin sağlık üzerine etkilerini doğrulamıştır: %30 daha fazla protein, %200 daha fazla lif, %50 daha fazla mineral içeriği; düşük glisemik indeksi (GI 35) sayesinde diyabet hastaları için en güvenli karbonhidrat seçeneklerinden biri; B vitamini kompleksi, magnezyum, demir, çinko zenginliği sayesinde sporcu beslenmesinin de favori karbonhidratlarından biri haline gelmiştir. Siyez bulguru pilavı geleneksel Anadolu köy mutfağının kış aylarının doyurucu klasiklerinden biriydi; siyez tanelerinin değirmen taşında kırılıp bulgur haline getirilmesi ve domates-biber-soğan üçlüsüyle pişirilmesi yüzyıllardır anneden kıza aktarılan bir köy mutfağı geleneğidir. Bu tarif, 10,000 yıllık Anadolu siyez geleneğini modern Türk pilav tekniğiyle buluşturarak hem nostaljik hem de sağlıklı bir klasik oluşturuyor; bir yandan Anadolu atalık tohum kültürünü korurken diğer yandan 30 dakikada modern sağlıklı beslenme ihtiyacına cevap veriyor.

Biliyor muydunuz?
  • Protein: 100 gramda 12,5 g bulunur (siyez yüksek protein kaynağıdır).
  • Lif: 100 gramda 8,5 g bulunur (modern bulgura göre 2 kat fazla).
  • Demir: 100 gramda 3,2 mg bulunur.
  • Magnezyum: 100 gramda 95 mg bulunur.
  • Siyez (Triticum monococcum), Anadolu'nun 10,000 yıllık atalık buğdayıdır ve insanlığın tarımla evcilleştirdiği ilk buğday türlerinden biridir; arkeolojik kanıtlar Çatalhöyük ve Diyarbakır Karacadağ bölgesinde MÖ 8,000-7,000 yıllarına dayanan siyez kalıntıları göstermiştir.
  • "Siyez" kelimesi yöresel Anadolu Türkçesinde "tek başakçık" anlamına gelir ve bu buğdayın her başağında tek tane bulunmasını tarif eder.
  • Siyez buğdayı modern beyaz buğdaydan %30 daha fazla protein, %200 daha fazla lif, %50 daha fazla mineral içerir; düşük glisemik indeksi (GI 35) sayesinde diyabet hastaları için en güvenli karbonhidrat seçeneklerinden biridir.
  • Türkiye'de siyez üretimi özellikle Kastamonu, Sinop, Çankırı, Kütahya gibi Karadeniz ve İç Anadolu illerinde yoğunlaşır; UNESCO 2017'de siyez geleneksel Türk tarım kültürünü "İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası" listesinde değerlendirilmesi yönünde adımlar atılmıştır.
  • 21. Yüzyılda sağlıklı beslenme ve atalık tohum akımıyla siyez bulguru yeniden popülerleşmiş; Türkiye'nin gastronomi turizmi rotalarında ata tohumu ürünleri olarak özel yer almaktadır.
  • Siyez bulguru pişirme süresi klasik bulgura göre 5-7 dakika daha uzundur çünkü tane yapısı daha sıkı ve daha fazla su emer.
Tarifi uygularken

Alerjen için ürün etiketlerine bakın. Tıbbi ya da diyet tavsiyesi değildir.

Gezginbirchef logosu
Gezginbirchef

Tarifi denediniz mi? Aklınıza takılanı sorun

Malzeme değişimi, pişirme süresi, kıvam… Takıldığınız yeri yazın, Gezginbirchef mutfağından yanıtlayalım.

Sorular ve yanıtlar herkese açık: sizin sorunuz, aynı yerde takılan bir başkasının da işine yarıyor.

Bu tarif için henüz soru yok. İlk soruyu siz sorun.

Adınızı, e-postanızı, sorunuzu ve IP adresinizi yalnızca sorunuzu yanıtlamak, yanıt geldiğinde size haber vermek ve spamı önlemek için işliyorum. E-posta adresiniz yayınlanmaz, hiçbir bültene ya da pazarlama listesine eklenmez, üçüncü kişilerle paylaşılmaz. Size yalnızca sorunuzun yanıtı ulaşır; bu bir ticari ileti değildir. Sorular yayımlanmadan önce okunur. İşaretiniz tarih ve metin sürümüyle birlikte kayda geçer; dilediğiniz zaman sorunuzun ve bilgilerinizin silinmesini isteyebilirsiniz. KVKK Aydınlatma Metni